Ystiklettur í Vestmannaeyjum
48 bújarðir Ystiklettur blasir við, þegar siglt er inn hafnarmynnið á Heimaey. Gegnt honum, af landi, er útsýnispallur á nýja hrauninu úr Heimaeyjargosinu 1973. Þaðan má virða fyrir sér klettinn, náttúru hans og sögu....
Category: Byggðasaga
Garðurinn og Godthaab í Vestmannaeyjum
Umbylting manna og náttúru Þegar staðið er fyrir ofan Bæjarbryggjuna og horft í suður og austur að hraunjaðrinum úr Heimaeyjargosinu 1973, er lítið að sjá annað en malbik, steinsteyptar nýbyggingar og hraungrýti. Öll söguleg...
Tómthúsið Kastalinn í Vestmannaeyjum
Fyrstu mormónarnir Hjónin Benedikt Hannesson og Ragnhildur Stefánsdóttir bjuggu í tómthúsinu Kastala um miðja 19. öld. Benedikt og Ragnhildur voru þau fyrstu sem skírð voru til mormónatrúar í Eyjum árið 1851, af Þórarni Hafliðasyni,...
Þorlaugargerði í Vestmannaeyjum
Mormónabæli Í Þorlaugargerði bjó Loftur Jónsson um miðja 19. öldina. Hann var mikilsvirtur borgari í Eyjum, m.a. meðhjálpari Brynjólfs Jónssonar prests, nágranna síns á Ofanleiti. Loftur tók mormónatrú árið 1851 í kjölfar þess að...
Básaskersbryggja í Vestmannaeyjum
Við komu til Eyja stíga flestir fyrst niður fæti á Básaskersbryggju, þar sem farþegaskipið Herjólfur leggst að, mörgum sinnum á dag eftir að höfn var gerð í Landeyjum. Í marga áratugi hefur þessi bryggja...
Kastalinn í Vestmannaeyjum
Varnarvirki og verslunarstaður Kastalinn var varnarvirki enskra kaupanna á 15. og 16 öld og náði utan um allstórt svæði, sunnan við Brattann svokallaða, austan í Tangahæðinni. Nafnið er dregið af enska heitinu Castle, enda...
Flatirnar í Vestmannaeyjum
Sandflatir Flatirnar, voru svæði undir Stóra Klifi, sem teygði sig til suðurs og austurs, væntanlega svo langt austur þar sem nokkur íbúðarhús voru reist á fyrri hluta seinustu aldar nokkru fjarri annarri íbúabyggð. Húsin...
Vegamót Evu Braun í Vestmannaeyjum
Ýmis fyrirmenni og höfðingjar hafa heimsótt Vestmannaeyjar í aldanna rás. Fyrstir voru þeir Hjalti Skeggjason og Gissur hvíti árið 1000, sérstakir sendiboðar sjálfs Noregskonungs! Fleiri fylgdu svo í kjölfar þeirra ekki síst mörgum öldum...
Litla-Langa í Vestmannaeyjum
Svo er sandbrekkan nefnd vestan Kleifnabergs í Heimakletti, sem aðskilur hana frá annarri stærri austan bergsins, Löngu eða Stóru- Löngu. Heimildir eru um beinafundi á þessum slóðum. Aagaard, sem var sýslumaður í Eyjum á...
Faxastígur 2a í Vestmannaeyjum
Þórður Stefánsson (1924-2007) byggði Faxastíg 2a og bjó þar ásamt fjölskyldu sinni. Faxastígur var fjölfarin gata í Vestmannaeyjum enda stóð kirkja hvítasunnumanna, Betel, við hana og dró til sín á samkomur safnaðarfólk og börn...
Háeyri í Vestmannaeyjum
Árni Guðmundsson var kenndur við æskuheimili sitt, Háeyri, Vesturveg 11a. Nafn Árna er þjóðþekkt sem “Árni úr Eyjum”, en textar hans við þjóðhátíðarlög Oddgeirs Kristjánssonar hafa fyrir löngu greipst inn í Eyja- og þjóðarsálina. ...
Hvíld í Vestmannaeyjum
Varða sem vegvísir og hvíldarstaður Á horni Illugagötu og Höfðavegar, nokkrum metrum frá Illugaskipi og Illugahelli, er varða sem hlaðin var 1948 af Magnúsi Jónssyni. Varðan er í jaðri lóðar hússins Saltabergs, sem Hlöðver...
Vestmannabraut 76 í Vestmannaeyjum
Síðasta sjókonan Katrín Unadóttir byggði húsið Vestmannabraut 76 í félagi með hjónunum Magnúsi K Magnússyni síðar netagerðarmeistara og konu hans Þuríði Guðjónsdóttur, og flutti inn með þeirri fjölskyldu ásamt dóttur sinni árið 1927. Katrín...
Turninn í Vestmannaeyjum
Söluturninn, sjoppan við sjávarsíðuna Þorlákur Sverrisson hóf rekstur Söluturnsins við Strandveg árið 1927. Keypti Þorlákur kró nálægt mjölgeymsluhúsi því, sem nú stendur við horn Strandvegar og Kirkjuvegar, og byggði ofan á hana. Hugmynd hans...
Boðaslóð 3 í Vestmannaeyjum
Skip að brenna? Ólafur Vestmann átti lengstum heima á Boðaslóð 3 en hann var fæddur í húsinu Strönd við Miðstræti 9a árið 1906. Ólafur varð þekktur á einni nóttu fyrir að verða fyrsti maðurinn...
Stakkagerðiskróin í Vestmannaeyjum
Á vertið í Eyjum Stakkagerðiskróin stóð beint suður upp frá Bæjarbryggjunni á horni Strandvegar og Formannasunds. Króin var í eigu Gísla Lárussonar í Stakkagerði og ein fjölmargra sem stóðu í grennd við aðalatvinnusvæði eyjaskeggja...
Flugur í Vestmannaeyjum
Horfin og breytt strandlengja Eftir að Heimaeyjargosinu lauk árið 1973 var gamla strandlengjan, austurhluti Heimaeyjar, horfin allt frá hafnarmynninu austur og suður fyrir rætur Helgafells. Ströndin einkenndist af hömrum, víkum, töngum, tóm, nefjum, flúðum,...
Sigmundarsteinn í Vestmannaeyjum
Sigmundarsteinn er í urð undir Kervíkurfjalli, sem Jónas Hallgrímsson kvað vísur um og sá þar „hafmeyjar“ og Jón píslarvott: Veit ég úti í Vestmannaeyjum verður stundum margt í leyni; séð hef ég þar setið...
Byrgin í Sæfelli, Vestmannaeyjum
Við vestanverðar rætur Sæfells má sjá mannvirki, sem láta lítið yfir sér, en vekja spurningar um horfna lífshætti. Þetta eru veðruð, ferköntuð, steypt byrgi, yfirleitt með litlu opi að ofan og stærra á hlið,...
Edinborgarbryggja í Vestmannaeyjum
Lækurinn með hrófin var aðalathafnasvæði sjávarútvegs á Heimaey í aldir. Á árabátaöld, þegar sjómenn leituðu lands, tókust þeir á við klappir og kletta sem teygðu sig í sjó fram með sandrifjum inn á milli....
Eyjarhólar í Vestmannaeyjum
Guðlaugur Gíslason, bæjarstjóri og alþingismaður Í þessu húsi ólst Guðlaugur Gíslason upp, síðar bæjarstjóri og alþingismaður Vestmannaeyja, en faðir hans reisti það um miðjan annan áratug 20. aldar. Eyjarhólar voru þá í jaðri bæjarins,...
Ýmsir annálar
Eldsgosaannáll Íslenskir annálar og aðrar gamlar veðurheimildir
Hlemmur (Hlemmtorg)
Rauðarárstígur í Reykjavík er kenndur við Rauðará eða Rauðarárlæk (upphaflega Reyðará sbr. silungur) sem rann úr Norðurmýrinni til sjávar rétt norðan við þar sem nú heitir Hlemmtorg eða Hlemmur. Þótt aðalleiðin í austur frá...
Heimaklettur í Vestmannaeyjum
Útsýni til allra átta Hákollar, hæsti hluti Heimakletts, eru 283 m. frá sjávarmáli. Þaðan má sjá í góðu útsýni Heimaey frá norðri til suðurs, prýdda tveimur keilulaga eldfjöllum, úteyjarnar, nærsveitir meginlandsins, fjöll og jökla,...
Reynir í Vestmannaeyjum
Bræðurnir Kristinn (1897- 1959) og Jóhann Gunnar (1902- 1979) Ólafssynir voru kenndir við æskuheimili sitt, húsið Reyni, sem stóð við Bárugötu 5 allt fram að lokum 8. áratugarins, þegar það var rifið. Á rústum...
Austurstræti 22 í Reykjavík
Í Austurstræti 22 stendur endurgerð af húsi sem brann í stórbruna í apríl 2007. Húsið sem stóð hér áður var byggt árið 1801 af Ísleifi Einarssyni yfirdómara í nýstofnuðum Landsyfirrétti. Hús Ísleifs, sem var...
Frydendal í Vestmannaeyjum
Bókhneigður embættismaður Sigfús Maríus Johnsen var fæddur í Frydendal 1886, einn af 5 bræðrum, en þeirra elstur var Gísli J. Johnsen, athafnamaður og frumkvöðull. Sigfús varð snemma bókhneigður og hélt ungur til náms í...
Vesturgata 6 Hafnarfirði
Á lóð nr. 6 við Vesturgötu í Hafnarfirði stendur timburhús sem byggt var á árunum 1803-1805 og telst vera elsta hús Hafnarfjarðar. Faðir Hafnarfjarðar Húsið, sem gengur undir nafninu Sívertsens-húsið, byggði athafnamaðurinn Bjarni Sívertsen...
Laufásvegur 7 (Þrúðvangur)
Ekkja Einars Zoëga veitingamanns og hóteleiganda, Margrét Zoëga, lét reisa húsið árið 1918/1919 og bjó hér ásamt dóttur sinni Valgerði og tengdasyni, Einari Benediktssyni, til ársins 1927. Húsið, sem hún nefndi Þrúðvang eftir ríki...
Kirkjutorg 6 í Reykjavík
Á lóð númer 6 við Kirkjutorg byggði Árni Nikulásson rakari þrílyft hús árið 1903. Húsið var viðbygging við tvílyft timburhús sem byggt hafði verið 1860 og gekk undir nafninu Strýtan vegna þess hve hátt...
Þingholtsstræti í Reykjavík
Þingholtsstræti er gata í miðbæ Reykjavík sem liggur á milli Bankastrætis og Laufásvegar. Gatan tekur nafn af torfbænum Þingholti sem stóð skammt frá gatnamótum Þingholtsstrætis og Bankastrætis en elsti bærinn með því nafni var...
Goðasteinn í Vestmannaeyjum
Skólamaðurinn Í Goðasteini bjó Þorsteinn Þ. Víglundsson, skólamaður, rithöfundur og frumkvöðull í margs konar félags- og menningarstarfsemi í Eyjum frá því snemma á 20. öld og fram á seinni hluta aldarinnar. Þorsteinn var Austfirðingur,...
Laufásvegur 5 í Reykjavík
Þetta hús reisti Jón Árnason (1819-1888) þjóðsagnasafnari árið 1879/1880 úr tilhöggnu grágrýti og Esjukalki. Er húsið eitt af fyrstu steinhúsunum í Reykjavík sem reist var sem íbúðarhús. Upphaflega var lóðin kennd við Skálholtsstíg en síðar...
Bolsastaðir í Vestmannaeyjum
Hús verkalýðsfrömuðar Bolsastaðir, Helgafellsbraut 19, eru tengdir upphafi verkalýðsbaráttu í Vestmannaeyjum og nýrrar hugmyndafræði í þeirri baráttu svo sem nafn hússins gefur til kynna. Hér bjó Ísleifur Högnason ásamt konu sinni, Helgu Rafnsdóttur, og...
Strandvegur í Vestmannaeyjum
Strandvegur er elsta gatan á Heimaey og eflaust sú fjölfarnasta fyrr og síðar. Vegurinn varð til við helsta athafnasvæðið um aldir, meðfram sjónum alla leið frá Skansinum við innsiglinguna og vestur inn í Botn....
Sólheimar í Vestmannaeyjum
Sól og máni Í Eyjum sem víðar um landið tíðkaðist sá siður forðum og að nokkru enn að gefa fólki viðurnefni til aðgreiningar frá öðrum eyjaskeggjum. Menn voru kenndir við atvik, háttalag, líkamsvöxt og...
Skólabrú 2 í Reykjavík
Húsið er eitt af fyrstu steinsteyptu íbúðarhúsunum í Reykjavík, byggt árið 1912. Húsið er einnig eitt af fyrstu húsunum með sveigðum gaflbrúnum í anda danskra nýbarokkhúsa. Húsið reisti Ólafur Þorsteinsson (1881-1972) háls-, nef- og...
Aðalstræti 7 í Reykjavík
„Á þessari lóð stóð áður fjós Innréttinganna en það var reist árið 1759. Árið 1847 var lóðin seld stiftprentsmiðjunni og lét hún reisa geymsluhús á lóðinni. Núverandi hús var byggt árið 1881 af Jóni...
Engey á Kollafirði
Engey er um 40 hektara eyja á Kollafirði, þriðja stærsta eyjan í Faxaflóa. Talið er að eyjan hafi verið í byggð eða nýtt frá upphafi byggðar á Íslandi og vitað er að fyrsta kirkjan...
Þingholtsstræti 14
Þetta hús byggði Benedikt Sveinbjarnarson Gröndal skáld, náttúru- og norrænufræðingur árið 1881, þá kennari við Lærða skólann. Húsið teiknaði og reisti Helgi Helgason trésmiður og tónskáld, verðandi nágranni Benedikts í Þingholtsstrætinu. Benedikt og eiginkona hans,...
Þingholtsstræti 17
Heimili Þorsteins Gíslasonar ritstjóra Á þessari lóð stendur timburhús sem byggt var árið 1882. Árið 1905 fluttu hjónin Þorsteinn Gíslason (1867-1938) ritstjóri og skáld og eiginkona hans Þórunn Pálsdóttir (1877-1966) í húsið. Segja má að...
Þingholtsstræti 18
Á lóð númer 18 við Þingholtsstræti stendur hús sem Davíð S. Jónsson heildsali gaf Menntaskólanum í Reykjavík árið 1996 til minningar um eiginkonu sína Elísabetu Sveinsdóttur (sjá grein). Húsið var byggt laust fyrir 1970...
Skálholtsstígur 7 (Næpan)
Á horni Skálholtsstígs og Þingholtsstrætis stendur glæsilegt tveggja hæða 500 fermetra timburhús með rishæð og steyptum kjallara. Magnús Stephensen (1836-1917), þriðji og síðast landshöfðinginn á Íslandi (hinir voru Hilmar Finsen og Bergur Thorberg), lét...
Grund í Vestmannaeyjum
Árni Árnason frá Grund var fæddur á Vestri-Búastöðum í Vestmannaeyjum 19. mars 1901 og flutti kornungur með foreldrum sínum í nýtt, lítið íbúðarhús á horni Kirkjuvegar og Sólhlíðar, sem hlaut nafnið Grund. Við það...
Hvernig leit Reykjavík út árið 1918
Á vísindavefnum birtist eftirfarandi grein fyrir stuttu (2018): „Árið 1918 var Reykjavík bær með nálægt 15.000 íbúum. Fátt í bæjarmynd og skipulagi bar þess vott að þar væri höfuðborg fullvalda ríkisins. Með tilkomu heimastjórnar árið 1904 fóru ýmsir...
Minnisvarði um Oddgeir Kristjánsson, tónskáld, Vestmannaeyjum
Á Stakkagerðistúni, útivistar- og hátíðasvæði Eyjamanna, er minnisvarði um Oddgeir Kristjánsson, tónskáld. Minnisvarðinn er súlnagrind, sem minnir á risastóra hörpu, utan um pall eða svið í norðvestur horni túnsins, byggður eftir hugmynd Björns Stefáns...
Þingholtsstræti 11 í Reykjavík
Þetta hús byggði Helgi Helgason (1848-1922), trésmiður og tónskáld, árið 1870. Helgi ólst upp í Þingholtsstræti 9 í húsi sem faðir hans Helgi Jónsson snikkari byggði árið 1846. Helgi var alla tíð með mörg...
Þvottalaugarnar í Laugardal
Heitu laugarnar í Laugardalnum tilheyrðu hinu forna býli í Laugarnesi (sjá einnig færsluna Laugarnes). Ekki fer mörgum sögum af því hvernig fornmenn nýttu sér laugarnar en vitað er að á seinni hluta 18. aldar...
Suðureyri við Súgandafjörð
Suðureyri er sjávarþorp við Súgandafjörð á Vestjörðum, nyrsta fjörðinn af svoköllum Vesturfjörðum. Suðureyri er einn af mörgum stöðum á Vestfjörðum þar sem þéttbýli myndaðist í kringum verslun og útgerð á seinni hluta 19. aldar...
Staður í Súgandafirði
Staður er bújörð og forn kirkjustaður í Staðardal í Súgandafirði. Talið er að fyrsta kirkjan hafi verið reist í Staðardal um 1100 en elsti máldagi kirkju á Stað sem varðveistu hefur er frá árinu...
Melavöllurinn við Suðurgötu
Helsti íþróttaleikvangur landsins Melavöllurinn var íþróttavöllur á Melunum sem var á horni Suðurgötu og Hringbrautar. Völlurinn var helsti íþróttavöllur landsins á árunum 1926-1957 en eftir 1957 tók Laugardalsvöllurinn smám saman við hlutverki Melavallar. Völlurinn,...
Hverfisgata 21 í Reykjavík
Við Hverfisgötu nr. 21 stendur glæsilegt steinhús sem Jón Magnússon forsætisráðherra (1917-1922 og 1924-1926) lét byggja árið 1912. Kristján konungur tíundi bjó hjá forsætisráðherra og konu hans, Þóru Jónsdóttur, þegar hann heimsótti landið árið...
Kirkjustræti 12 í Reykjavík (Líkn)
Fyrsta íbúðarhúsið við Kirkjustræti Á lóð nr. 12 við Kirkjustræti, við hlið Alþingishússins, stendur þjónustuskáli Alþingis sem byggður var árið 2002. Skálinn er úr stáli, gleri og steypu og er samtengdur Alþingishúsinu á tveimur...
Lækjargata 10 í Reykjavík
Lækjargata 10 er eitt af fáum húsum sem eftir eru í Reykjavík sem byggð voru úr tilhöggnu íslensku grágrýti úr Skólavörðuholtinu og límd með kalki úr Esjunni sem unnið var í kalkofninum. Á þessari...
Melshús í Reykjavík
Melshús voru torfbær, eða réttara sagt bæjarþyrping, sem stóð við götuslóðann (nú Suðurgata) sem lá frá Víkurbænum við enda Aðalstrætis út í Skildinganes. Upphaflega var bærinn ein af hjáleigum Reykjavíkurbæjarins og eins og hjáleigan...
Ingólfsstræti 21 í Reykjavík
Við Ingólfsstræti 21 stendur fyrsta steinsteypta íbúarhúsið í Reykjavík, byggt árið 1903 af dönskum iðnaðarmönnum. Fyrsta steinsteypta húsið í Reykjavík var hins vegar fjós barónsins á Hvítárvöllum við Barónsstígsem sem steypt var árið 1899...
Langi-Hvammur í Vestmannaeyjum
Langi- Hvammur við Kirkjuveg 41 er dæmi um veglegt tómthús, en húsið var byggt 1901, og er enn að mestu í upprunalegri mynd. Tómthús voru þau hús nefnd, þar sem engin afnot af jörð...
Fögruvellir í Vestmannaeyjum
Sigurður Vigfússon bjó í tómthúsinu Fögruvöllum á áratugunum fyrir og eftir 1900. Tómthús voru bústaðir án afnota af jörð fyrir fólk, sem oft átti skamma dvöl í sjávarplássi eins og í Eyjum. Tómthús Sigurðar...
Grófin í Reykjavík
Grófin er heiti á horfnum fjörukrika í Reykjavík sem staðsettur var þar sem nú er Vesturgata 2-4. Talið er að hún hafi verið lendingastaður og uppsátur fyrir báta Víkurbóndans og annarra bæja sem stóðu...
Garðastræti 23 (Vaktarabærinn)
Þar sem nú er Garðastræti 23 stendur eitt fyrsta timburhúsið sem reist var í Grjótaþorpinu, kannski það fyrsta. Húsið, sem gengur undir nafninu Vaktarabærinn en hefur einnig verið kallað Skemman og Pakkhúsið, var byggt af...
Grund á Fellsströnd
Grund er bær á Fellsströnd í Dalasýslu sem Gestur Sveinsson (1920-1980) reisti í landi Litla-Galtardals árið 1954. Hann giftist Guðrúnu (Dúnu) Valdimarsdóttur frá Guðnabakka í Stafholtstungum (var fædd að Kjalvararstöðum í Reykholtsdal) og eignuðust þau...
Öskusúlurnar í Vestmannaeyjum
Á nokkrum stöðum í Vestmannaeyjabæ má sjá sívalar súlur, sem standa álengdar við stéttar eða slóða, þar sem mannfólkið gengur um. Súlur þessir eru klæddir gjósku eða ösku úr Heimaeyjargosinu 1973 og eru til...
Ofanleitishraun í Vestmannaeyjum
Syðsti hluti Ofanleitishrauns er enn að nokkru í upprunalegri mynd, þótt vegir og hús þrengi mjög að því. Hraunið mun hafa runnið þarna fyrir allt að 10 þúsund árum síðan, er á köflum hrjóstrugt...
Ísfélagið í Vestmannaeyjum
Ísfélagið er fyrsta vélknúna frystihús á landinu, en það tók til starfa um áramótin 1908-1909. Beituskortur hafði um árabil háð útgerð í Eyjum, en erfitt reyndist að geyma beituna og forða frá skemmdum. Eyjamenn...
Oddsstaðir eystri í Vestmannaeyjum
Hér bjó Eyþór Þórarinsson (1889-1968), kaupmaður, sem fyrstur flutti inn bíl til Vestmannaeyja árið 1918. Vakti þetta frumkvæði Eyþórs að vonum mikla athygli hjá eyjaskeggjum, sem flykktust niður á Bæjarbryggju, þegar bíllinn kom til Eyja....
Laufás í Vestmannaeyjum
Sjómaðurinn Þorsteinn Jónsson (1880-1965) keypti Laufás, Austurvegi 5, árið 1905, en lét rífa það árið 1912 og byggði stórt og reisulegt hús á lóðinni. Þorsteinn var fæddur 14. október árið 1880 og hóf að stunda...
Laugarbrekka á Snæfellsnesi
Laugarbrekka er eyðibýli og fyrrum kirkju- og þingstaður á Snæfellsnesi. Hér bjó Bárður Snæfellsás sem fjallað er um í sögunni Bárðar saga Snæfellsáss. Hér fæddist Guðríður Þorbjarnardóttir en hún var talin ein víðförlasta kona heim...
Vesturhús í Vestmannaeyjum
Vesturhús Vesturhús stóðu í austurhluta Heimaeyjar, þar sem land fór hækkandi í hlíðum Helgafells og skiptust í tvær bújarðir, a.m.k. samkvæmt elstu heimildum um jarðaskipti í Vestmannaeyjum. Fjöldi íbúa hefur alið manninn í Vesturhúsum...
Klaufin í Vestmannaeyjum
„Það eru ekki allt selir, sem sýnast.“ Klaufin er grýtt sandfjara norðan Höfðavíkur. Þar var fyrrum útræði bænda suður á Heimaey, svokallaðra Ofanbyggja. Bændur gengu jafnan á reka á þessum slóðum og svo var um...
Bræðsluskúrarnir í Vestmannaeyjum
Fyrir aldamótin 1900 voru bræðslu- og lýsishús við verslanirnar í Eyjum, Godthaabsverslunina, Garðsverslunina og Júlíushaab eða Tangann. Var grútur bræddur í bræðslupottum og lýsið geymt og látið setjast til í lifrarkörum áður en það...
Stafkirkjan í Vestmannaeyjum
Norðmenn gáfu þessa kirkju árið 2000 í tilefni af því að 1000 ár voru liðin frá því að kristni var lögfest á Íslandi. Kirkjunni var valinn staður í Vestmannaeyjum, þar sem Hjalti Skeggjason og...
Eldfell í Vestmannaeyjum
Eldfell varð til í Heimaeyjargosinu 1973. Eftir að sprunga myndaðist örlaganóttina, 23. janúar, gaus á mörgum stöðum í henni, en fljótlega varð einn gígur ráðandi, og fellið hlóðst upp í kringum hann á nokkrum...
Haugar í Vestmannaeyjum
Uppi varð fótur og fit í Vestmannaeyjum, þegar flokkur kvikmyndagerðarmanna frá 20th Century Fox í Bandaríkjunum mætti til Eyja árið 1984 til þess að taka upp kvikmyndina Enemy Mine. Í hópnum voru þekktir leikarar...
Blátindur í Vestmannaeyjum
Húsbrotið í hraunkantinum Blátindur stóð við Heimagötu 12b. Leifar hússins urðu vinsælt myndefni eftir Heimaeyjargosið 1973, en einn húsveggur úr Blátindi með stórum glugga ásamt umgerð stóð út úr hraunkantinum um árabil og blasti...
Háin í Vestmannaeyjum
Oddur Pétursson, formaður í Vestmannaeyjum, faldi sig í Hánni í Tyrkjaráninu 1627 og tókst á þann hátt að komast undan þeim óþjóðalýð, sem herjaði á eyjaskeggja af mikilli grimmd. Frá fjallinu gat Oddur fylgst...
Fríkirkjuvegur 11
Ættaróðal Thorsaranna Við Fríkirkjuveg 11 stendur friðað hús sem athafnamaðurinn Thor Jensen byggði á árunum 1907 og 1908. Arkitekt hússins var Erlendur Einarsson og yfirsmiður þess var Steingrímur Guðmundsson. Húsið var eitt af fyrstu...
Ofanleitishamar í Vestmannaeyjum
Talið er, að u.þ.b. 200 manns hafi komist undan í Tyrkjaráninu og falið sig víða á Heimaey. Í Reisubók séra Ólafs Egilssonar, prests að Ofanleiti, segir að einhleypir menn hafi fyrstir komist undan ræningjunum,...
Klettsvík í Vestmannaeyjum
Klettsvík blasir við, þegar staðið er nyrst á nýja hrauninu á Heimaey eða við Hringskersgarð og horft yfir innsiglinguna að Vestmannaeyjahöfn. Víkin liggur að Ystakletti, einum af Norðurklettum Heimaeyjar, en þeir mynda klettabelti við...
Öskjuhlíð í Reykjavík
Öskjuhlíð er rúmlega 60 metra há stórgrýtt en gróðursæl hæð í Reykjavík, mynduð úr grágrýti sem rann úr eldstöðvum á Mosfellsheiði á síðari hluta ísaldar. Talið er að fyrir u.þ.b. 10 þúsund árum hafi...
Kirkjuhvoll í Vestmannaeyjum
Læknisbústaður Kirkjuhvoll var byggður árið 1911 og stóð þá utan helstu húsaþyrpingarinnar á Heimaey. Læknirinn í Eyjum, Halldór Gunnlaugsson og fjölskylda hans, voru fyrstu íbúar hússins, en síðan hafa margar fjölskyldur átt þar heima....
Leiðin í Vestmannaeyjum
Leiðin var seinasti spottinn á siglingunni inn í Vestmannaeyjahöfn og blasir við, þegar gengið er eftir eystri hafnargarðinum, Hringskersgarðinum. Frá öndverðu var höfnin í Eyjum opin á eina vegu fyrir úthafsöldu Atlantshafsins og ríkjandi...
Hamarinn í Vestmannaeyjum
Hamarinn var afmarkað hamrabelti, hluti Ofanleitishamra, sem eru sæbrattir hamrar austur af Ofanleiti og suður að Torfmýri. Á áratugunum um miðja 20. öldina og fram undir 1980, var Hamarinn sorphaugar eyjamanna, en rusli var...
Bæjarbryggjan í Vestmannaeyjum
Bæjarbryggjan er eitt elsta hafnarmannvirkið í Eyjum, sem uppistandandi er, enbryggjan var byggð á því svæði, þar sem sjósókn árabátaútgerðar hafði staðið yfir um aldir, við svokallaðan Læk og Hrófin. Fyrsti hluti bryggjunnar er...
Sagnheimar í Vestmannaeyjum
Sagnheimar eru byggðarsafn Vestmannaeyinga. Í safninu má finna alls kyns muni, sem varðveita sögu eyjaskeggja og eru til vitnis um horfna atvinnu- og þjóðhætti, menningu og samfélagið í Vestmannaeyjum um aldir. Þorsteinn Þ. Víglundsson,...
Rúnturinn í Vestmannaeyjum
Rúnturinn í Eyjum var sennilega fullmótaður um miðja 20. öldina og afmarkaðist af nokkrum götum í miðbænum, sem skárust nánast hornrétt hver á aðra og mynduðu þannig ferhyrnt svæði. Norður/ suður göturnar Kirkjuvegur og...
Sæheimar í Vestmannaeyjum
Sæheimar eru náttúrugripasafn, sem opnað var fyrir almenning árið 1964. Í safninu eru búr með lifandi fiskum, þorski, ýsu, ufsa, flatfiskum, kröbbum og ýmsum öðrum sjávardýrum, sem finnast við strendur Íslands. Í Sæheimum má...
Eldheimar í Vestmannaeyjum
Eldheimar er gosminjasafn ofarlega í hlíðum Eldfells. Safnið geymir rústir húss, sem hvarf undir gjall og ösku ásamt fjölmörgum öðrum húsum í Heimaeyjargosinu 1973. Grafið var niður að húsinu árið 2008, en þá hafði...
Minnisvarði drukknaðra
Minnisvarði um þá, sem drukknað hafa við Vestmannaeyjar eða frá Eyjum, farist í fjöllum eða flugslysum var vígður á lóð Landakirkju 1951. Páll Oddgeirsson, verslunar- og útgerðarmaður í Eyjum, átti hugmyndina að varðanum og...
Stórhöfði í Vestmannaeyjum
Stórhöfði er 122 m á hæð og syðsti hluti Heimaeyjar. Á höfðanum er veðurstöð og viti, sem reistur var 1906 og var hann fyrsta steinsteypta húsið í Eyjum. Veðurstöðin á Stórhöfða er talin sú...
Betania í Vestmannaeyjum
Betania, kirkja aðventista, stendur við Brekastíg 17. Kirkjan var byggð árið 1925, en þá hafði söfnuður aðventista verið formlega stofnaður ári áður. Norskur trúboði, O.J.Olsen, hafði komið til Eyja 1922 og boðskapur hans náð...
Pólarnir
Pólarnir, eða Suðurpóll, var nafn á bráðabirgðahúsnæði sem Reykjavíkurborg reisti á árunum 1916-1918 skammt frá Miklatorgi, sunnan við Laufásveg. Húsin voru reist af fátækranefnd Reykjavíkur til að koma til móts við húsnæðisþörf tekjulágra barnafjölskyldna...
Mosfell í Grímsnesi
Mosfell er bær undir samnefndu felli sunnan Apavatns í Grímsnesi. Mosfell var landnámsjörð Ketilbjörns hins gamla, þess er nam Grímsnes. Sagan segir að Ketilbjörn hafi átt mikið magn silfurs og eitt sinn þegar synir...
Aðalstræti
Aðalstræti er elsta gata Reykjavíkur og elsta gata landsins. Talið er að stígur hafi legið frá gamla Reykjavíkurbænum við suðurenda götunnar til sjávar og þegar hús Innréttinganna risu við stíginn um miðja 18. öldina...
Vestmannaeyjar
Vestmannaeyjar eru eyjaklasi suður af Íslandi, samtals 15 sæbrattar eyjar og um 30 sker og drangar. Surtsey er syðst og yngst, en hún varð til í neðansjávargosi 1963- 1967. Elliðaey er nyrst, en aðeins...
Ásvallagata 79
Á fjórða áratug síðustu aldar átti sér stað mikil uppbyggging íbúðarhúsnæðis í Vesturbæ Reykjavíkur og vestan Bræðraborgarstígs reis húsahverfi sem gengið hefur undir nafninu Samvinnubústaðirnir. Ásvallagata var ein af þessum götum sem þá urðu...
Víkurgarður
Víkurgarður, einnig þekktur sem Fógetagarðurinn, er almenningsgarður á horni Aðalstrætis og Kirkjustrætis. Um aldir var hér helsti kirkjugarður Reykvíkinga en talið er að hér hafi staðið kirkja, Víkurkirkja, allt frá því um 1200. Síðasta...
Ingólfsbrunnur
Ingólfsbrunnur, milli húsanna Aðalstrætis 7 og 9, var eitt aðalvatnsból Reykjavíkur um langt skeið en þangað sóttu Víkurbæirnir og aðrir nálægir bæir vatn sitt. Brunnurinn hefur gengið undir ýmsum nöfnum eins og víkurpóstur, vatnspóstur...
Þingholtsstræti 25 (Farsótt)
Á lóð nr. 25 við Þingholtsstræti, á horni Þingholtsstrætis og Spítalastígs, stendur tvílyft timburhús með risi og hlöðnum kjallara, byggt árið 1884 á lóð Jóns Árnasonar bókavarðar og þjóðsagnasafnara. Fyrsta sérbyggða sjúkrahúsið Sjúkrahúsfélag Reykjavíkur...
Suðurgata 2 (Dillonshús)
Dillonshús er heiti á húsi sem stóð á horni Túngötu og Suðurgötu á svokölluðu Ullarstofutúni sem kennt var við eitt af húsum Innréttinganna. Húsið reisti írsk-enski lávarðurinn Arthur Edmund Dillon-Lee (1812-1892) árið 1835 fyrir sig og ástkonu...
Laugavegur 1 í Reykjavík
Friðað timburhús neðst á Laugavegi, byggt árið 1848. Upphaflega stóð húsið út í götuna en árið 1916 var það flutt á núverandi stað. Assessorshúsið Árið 1849 keypti Jón Pétursson (1812-1896) sýslumaður, alþingismaður og háyfirdómari frá Víðivöllum...
Espihóll í Eyjafirði
Bær í Eyjafirði, löngum stórbýli og höfðingjasetur. Bærinn kemur við sögu í Víga-Glúms sögu og í Sturlungu er sagt frá því að hér hafi Kolbeinn grön Dufgusson verið drepinn árið 1254 að undirlagi Gissurar...
Lindargata 51 í Reykjavík
Árið 1890 stóð hér bærinn Eyjólfsstaðir sem Eyjólfur Ólafsson átti. Árið 1902 var Björn Jónsson ritstjóri orðinn eigandi að lóðinni en seldi franska sjómálaráðuneytinu hana sem reisti hér nokkur hús sem ætluð voru frönskum...
Hverfisgata 83 í Reykjavík
Fyrsta fjölbýlishúsið Hér var fyrsta fjölbýlishúsið á Íslandi reist, Bjarnaborgin. Húsið byggði Bjarni Jónsson (1859-1915) snikkari og húsasmiður á árunum 1901-1902. Í fyrstu voru herbergi og íbúðir í húsinu leigð út en árið...
Sveinatunga
Sveinatunga er eyðibýli í Norðurárdal í Borgarfirði. Hér stendur fyrsta húsið á Íslandi sem byggt var að stærstum hluta úr steinsteypu í mótum. Aðeins kjallarinn var hlaðinn úr tilhöggnu grjóti. Áður hafði aðeins eitt...
Bankastræti 10
Hér reisti P. C. Knudtzon kornmyllu árið 1864 sem gekk undir nafninu Hollenska myllan en áður hafði hann reist myllu þar sem nú er Suðurgata 20. Rekstur myllunnar gekk ekki sem skyldi og var...
Flateyri við Önundarfjörð
Flateyri er þorp á Vestfjörðum sem stendur á samnefndri eyri við norðanverðan Önundarfjörð. Þorpið er hluti af Ísafjarðarbæ og þann 1. janúar 2014 voru íbúar Flateyrar 204. Árið 1964 voru íbúar Flateyrar 550. Hvalveiðimaðurinn...
Rif á Snæfellsnesi
Rif er þorp á vestanverðu Snæfellsnesi milli Hellissands og Ólafsvíkur. Rif er forn verslunarstaður og veiðistöð og var um tveggja alda skeið stærsta sjávarþorp á Íslandi. Þéttbýlisstaður á 15. öld Á 15. öld varð...
Franski (Gamli) spítalinn
Franski spítalinn var byggður 1906 og stendur húsið í dag við Kirkjuveg 20. Spítalinn var gerður af frönsku líknarfélagi, einn af þremur á Íslandi, og var honum ætlað að þjóna frönskum sjómönnum, sem fjölmenntu...
Þverá í Laxárdal
Þverá er bær og kirkjustaður í Laxárdal í Suður-Þingeyjarsýslu, annexía frá Grenjaðarstað. Hér stendur torfbær að norðlenskri gerð en í þeirri gerð torfhúsa snúa bakhúsin þvert á framhúsin. Á Þverá hafa einnig varðveist gömul...
Dritvík á Snæfellsnesi
Dritvík er vík á suðvestanverðu Snæfellsnesi vestan við Djúpalónssand. Í um þrjár aldir var hér ein stærsta verstöð landsins en á 19. öld fór mjög að draga úr sjósókn úr víkinni. Þegar mest var...
Hvítárnes á Kili
Hvítárnes er gróðurlendi við norðaustanvert Hvítárvatn á Kili sem orðið hefur til við framburð Fúlukvíslar, Tjarnár og Fróðár. Umhverfi Hvítárvatns er meðal fegurstu staða á hálendi Íslands og mest ljósmynduðu. Fyrsta sæluhús F.Í. Rétt...
Brjánslækur á Barðaströnd
Brjánslækur er fornt höfuðból og kirkjustaður á Barðaströnd á sunnanverðum Vestfjörðum. Brjánslækur stendur við mynni Vatnsfjarðar og er ferjustaður ferjunnar Baldurs sem siglir milli Stykkishólms og Barðastrandar með viðkomu í Flatey á Breiðafirði. Flókatóftir...
Kolkuós í Skagafirði
Kolkuós er forn verslunarstaður í Skagafirði þar sem áin Kolka rennur til sjávar. Fyrr á öldum gekk áin undir nafninu Kolbeinsdalsá og ósinn Kolbeinsárós. Höfn Hólastóls Talið er að Kolkuós, eða Kolbeinsárós, hafi verið...
Grundarstígur 10 í Reykjavík
Steinhúsum fjölgar í Reykjavík Hannes Þ. Hafstein (1861-1922), þáverandi bankastjóri, byggði húsið á Grundarstíg 10 eftir brunann mikla 1915 þegar Hótel Reykjavík og 11 önnur hús brunnu til kaldra kola í miðbæ Reykjavíkur. Hannes...
Garðar Akranesi
Garðar eru fornt höfuðból og kirkjustaður á Akranesi. Samkvæmt Landnámu voru Garðar jörð Jörundar hins kristna sem kom hingað frá Írlandi. Faðir Jörundar, Ketill Bresason, nam allt Akranes ásamt bróður sínum Þormóði. Staðurinn var...
Sandgerði í Vestmannaeyjum
Sandgerði, Vesturvegur 9b í Vestmannaeyjum, var heimili Árna Valdasonar. Árni fæddist undir Eyjafjöllum 17. september 1905, en hann flutti ungur til Eyja með foreldrum sínum. Árni varð síðar áberandi í bæjarlífinu fyrir drykkjuskap, sem...
Sjógeymirinn í Vestmannaeyjum
Sjógeymirinn við Skansinn vekur athygli, þegar komið er að virkinu, enda „hanga“ rústir hans að hálfu leyti utan í nýja hraunjaðrinum frá Heimaeyjargosinu 1973. Geymirinn er leifar sjóveitunnar í Eyjum, sem sá m.a. fiskvinnslunni...
Heiði í Vestmannaeyjum
Frumherji í vélbátaútgerð Sigurður Sigurfinnsson, hreppstjóri, bátsformaður og fl., átti heima í Litlu-Heiði, en hann var einn af fyrstu sjósóknurum í Eyjum sem eignaðist vélbát til fiskveiða. Reyndar var sá bátur annar í röð...
Hásteinn í Vestmannaeyjum
Hásteinn stendur í brekkunni upp Hána á móts við Illugagötu og Brekkugötu í Vestmannaeyjum. Hægt er að klifra upp á steininn, sem var vinsælt hjá krökkum af nærliggjandi götum um miðja og fram á...
Landlyst í Vestmannaeyjum
Landlyst var fyrsta fæðingaheimili á Íslandi, byggt 1847 og 1848 af Sólveigu Pálsdóttur, skálda frá Kirkjubæ, og manni hennar Matthíasi Markússyni. Barnadauði hafði lengi verið viðvarandi í Eyjum og létust t.a.m. 7 af hverjum...
Skansinn í Vestmannaeyjum
Virkið Skansinn er orð úr dönsku og þýðir virki. Upphaflega var hann gerður árið 1586 til þess að verja dönsku konungsverslunina gegn ágangi Englendinga, en hefur síðan verið margendurbyggður. Miklar endurbætur voru t.a.m. gerðar...
Hringskersgarðurinn í Vestmannaeyjum
Syðri og eystri hafnargarðurinn á Heimaey var byggður við Hringsker og er kenndur við það, en hann er gegnt Hörgaeyrargarðinum, þar sem byggð var fyrsta kirkja í kristnum sið árið 1000. Höfnin á Heimaey...
Franski spítalinn á Fáskrúðsfirði
Franski spítalinn á Fáskrúðsfirði er einn af þremur spítölum sem Frakkar reistu á Íslandi í lok 19. aldar og byrjun 20. aldar til að þjóna frönskum sjómönnum á Íslandsmiðum. Hinir spítalarnir voru í Vestmannaeyjum og Reykjavík. ...
Viðeyjarstofa
Embættisbústaður fógeta Viðeyjarstofa er stórt steinhús í Viðey á Kollafirði, byggt á árunum 1753-1755 sem embættisbústaður Skúla Magnússonar fógeta. Húsið, sem telst vera elsta húsið í Reykjavík, var eitt af mörgum steinhúsum sem dönsk...
Sýslumannskór í Vestmannaeyjum
Sýslumannskór er hellisskúti austan megin í Hánni, kenndur við M.M.L. Agaard, danskan sýslumann Eyjamanna, á árunum 1872- 1891. Aagaard sýslumaður var vel látinn og aflaði sér vinsælda og virðingar ásamt eiginkonu sinni og börnum...
Botninn í Vestmannaeyjum
Botninn var innsti og vestasti hluti hafnarinnar í Vestmannaeyjum, sandfjörur og sandflatir, sem nú eru horfnar fyrir bryggjum og athafnasvæðum Friðarhafnar. Skrúfan Innst í Botninum, skammt norðan Skiphella blasir við há varða steypt undir...
Bergstaðastræti 12 (Brenna)
Úr torfbæ í steinbæ Á árunum 1880 til 1905 voru byggð allmörg steinhús og steinbæir í Reykjavík með tækni sem íslenskir steinsmiðir lærðu af byggingu Hegningarhússins við Skólavörðustíg og Alþingishússins. Sérstaða steinbæjanna lá í því...
Skálholt
Skálholt er bær, kirkjustaður og biskupssetur í Biskupstungum í Árnessýslu. Skálholt er einn sögufrægasti staður landsins og mögulega fyrsti þéttbýlisstaður Ísland. Sem helsta fræðasetur og miðstöð kirkjustjórnunar í landinu í 700 ár má segja að...
Alþingishúsið
Alþingishúsið var reist á árunum 1880-1881 á Kirkjustíg við sunnanverðan Austurvöll. Húsið var teiknað af Ferdinand Meldahl en byggingastjóri hússins var F. Bald, sá sami og byggði húsið við Pósthússtræti 3. Grjótið í húsið...
Pósthússtræti 3
Á lóð númer 3 við Pósthússtræti stendur reisulegt hús úr tihöggnu grjóti sem reist var árið 1882. Húsið var því eitt af fyrstu húsunum á Íslandi sem byggt var úr íslensku grágrýti. Höfundur hússins var...
Bankastræti 3
Við Bankastræti 3 stendur fyrsta íbúðarhúsið í Reykjavík sem byggt var úr tilhöggnu íslensku grágrýti. Húsið var byggt árið 1881 fyrir Sigmund Guðmundsson prentara sem rak prentsmiðu sína í húsinu. Talið er að sömu...
Goðafoss í Bárðardal
Goðafoss er foss í Skjálfandafljóti í Bárðardal. Hann er vatnsmikill og nokkuð breiður en ekki nema 9-17 metra hár. Sagt er að fossinn dragi nafn sitt af því að Þorgeir Ljósvetningagoði varpaði goðalíkneskjum sínum...
Dalir í Vestmannaeyjum
Una skáldkona Una Jónsdóttir, skáldkona, var fædd í Dölum í Vestmannaeyjum 31. janúar 1878, en bjó lengstum á Sólbrekku, Faxastíg 21. Una var alþýðukona, lausaleiksbarn ekkju, sem flutt var nauðug með dætur sínar úr...
Lækurinn og Hrófin í Vestmannaeyjum
Lækurinn var helsta uppsátur áraskipa og mesta athafnasvæði Eyjamanna við sjávarsíðuna í 1000 ár. Nafnið var dregið af lækjum sem runnu í sjó fram undan klöppum við Strandveg. Ofar voru Hrófin, þar sem skipin...
Hofsós á Höfðaströnd
Hofsós er lítið þorp á Höfðaströnd við Skagafjörð við samnefndan ós. Skipalægi er ágætt við Hofsós og er talið að Hofsós hafi tekið við af Kolkuós sem aðalverslunarstaður Skagfirðinga um 1600. Pakkhúsið og Vesturfararsafn Á...
Hrísey á Eyjafirði
Hrísey er eyja í utanverðum Eyjafirði á móts við Dalvík. Eyjan er um 8 km2 að stærð og er því næst stærsta eyja Íslands. Byggðin í Hrísey heyrir undir Akureyrarkaupstað og þann 1. janúar 2014...
Hekla
Hekla er 1491 metra hár og um 7000 ára gamall eldhryggur í Rangárvallasýslu sem liggur á mörkum brotabeltis og gosbeltis. Fjallið er oft kallað „drotting íslenskra eldfjalla“. Á öldum áður var því trúað víða...
Steinar undir Eyjafjöllum
Þar sem nú er grjótskriða, nánast frá fjallsbrún niður að þjóðveginum, stóðu Steinabæirnir undir Austur- Eyjafjöllum. Bæirnir áttu sér langa sögu aur- og skriðufalla í nábýli við fjöllin og Steinalækinn, sem gat vaxið í...
Breiðablik í Vestamannaeyjum
Einstök smíð Gísli J. Johnsen (1881-1965) athafnamaður í Eyjum lét byggja Breiðablik árið 1908, og var smíðin einstök á margan hátt. Allur viður í þaki var t.a.m. geirnegldur, og þá eru svalir á húsinu, þar...
Prestasteinn í Vestmannaeyjum
Prestasteinn er hraunhóll ofarlega í núverandi byggð sunnan Landakirkjugarðs, skammt frá Fellavegi í hlíðum Helgafells. Kirkjusóknir voru í margar aldir tvær í Eyjum, Ofanleitissókn og Kirkjubæjarsókn, kirkja og prestur á hvorum stað, sem hjálpuðust...
Camp Knox
Braggahverfi (kampar) í seinni heimstyrjöldinni byggðu Bretar og Bandaríkjamenn mikinn fjölda bragga eða hermannaskála víðs vegar um landið til að hýsa þann mikla fjölda hermanna sem hingað kom á stríðsárunum. Þessir skálar mynduðu oftast þyrpingar eða...
Kvísker í Öræfum
Kvísker er austasti bærinn í Öræfasveit í Austur-Skaftafellssýslu. Við gosið í Öræfajökli 1362 fór byggð á þessu svæði í eyði en enduruppbygging hófst sömmu síðar (sjá færsluna Öræfajökull). Síðan þá hefur verið búið á...
Keldur á Rangárvöllum
Keldur eru sögufræg jörð á Rangárvöllum, fornt klaustursetur, kirkjustaður og minjasafn. Keldur voru vettvangur atburða í Brennu-Njáls sögu og eitt af höfuðbólum Oddaverja. Hér varði Jón Loftsson frá Odda, fósturfaðir Snorra Sturlusonar, elliárunum og hér bjó sonarsonur hans, Hálfdán...
Skiphellar í Vestmannaeyjum
Skiphellar voru, eins og nafnið gefur til kynna, hellar fyrir skip, þar sem bátar Eyjamanna voru geymdir og lagfærðir a.m.k. á 19. öld og fram á þá 20. Undir Skiphellum voru þessir skútar kallaðir,...
Austurstræti 2 (Hótel Ísland)
Á horni Aðalstrætis og Austurstrætis byggði Johani Hallberg stórhýsi þar sem hann hóf hótel- og veitingarekstur árið 1882. Á næstu árum breytti Hallberg hótelinu, sem hlaut nafnið Hótel Ísland, og byggði við það. Eftir...
Vesturgata 2 í Reykjavík
Bryggjuhús er nafn á húsi við norðurenda Aðalstrætis sem fékk götuheitið Vesturgata 2 árið 1888. Húsið var byggt árið 1863 af C.P.A Koch en hann var einn af eigendum Sameinaða gufuskipafélagsins. Nafnið Bryggjuhús kemur...
Eiðið í Vestmannaeyjum
Ingólfur og þrælarnir Eiðið, er sandrif, sem tengir Heimaklett og norðurklettana við undirlendi Heimaeyjar. Samkvæmt Landnámu kom Ingólfur Arnarson að þrælum Hjörleifs Hróðmarssonar, fóstbróður síns, á Eiðinu eftir að þeir höfðu vegið Hjörleif og menn hans...
Laufás í Eyjafirði
Laufás er forn kirkjustaður, bær og minjasafn í Þingeyjarsýslu. Talið er að elsti hluti bæjarins sem nú er í Laufási sé frá 16. öld en að stærstum hluta var hann byggður í tíð séra Björns...
Landakirkja í Vestmannaeyjum
Landakirkja er ein elsta steinkirkja landsins, byggð á árunum 1774– 1778 úr tilhöggnu móbergi úr Heimakletti. Nokkrar kirkjur með þessu nafni höfðu verið byggðar áður, en Tyrkir brenndu þá fyrstu 1627. Landakirkja stóð...
Glaumbær í Skagafirði
Glaumbær er fornt höfuðból, kirkjustaður og byggðasafn í Skagafirði. Meðal þekktra ábúenda í Glaumbæ til forna má nefna Þorfinn Karlsefni landkönnuð og konu hans Guðríði Þorbjarnardóttur, Snorra son þeirra (að líkindum fyrsta hvíta barnið sem...
Brimhólaflatir í Vestmannaeyjum
Flatlendi við Brimhóla, sem lenti undir Illugagötu og íbúðarhúsum þar í grennd um og eftir miðja seinustu öld. Brimhólalaut var vestan Brimhólanna, en hún hvarf eftir Heimaeyjargosið 1973, þegar íþróttahús og sundlaug voru reist...
Helgafell í Vestmannaeyjum
Vakt á felli Helgafellið er 226 m á hæð og varð til í gosi, sem mun hafa tengt saman norðurklettana, Dalfjall og suðurhlutann þannig að Heimaey varð til eins og hún leit út fram...
Grenjaðarstaður í Suður-Þingeyjarsýslu
Grenjaðarstaður er fornt höfuðból og kirkjustaður í Aðaldal í Suður-Þingeyjarsýslu. Samkvæmt Landnámu var staðurinn landnámsjörð Grenjaðar Hrappssonar. Grenjaðarstaður var talið eitt af bestu brauðum landins og hér sátu löngum höfðingjar og merkir prestar. Hér...
Sálnahliðið í Vestmannaeyjum
Sálnahliðið að Landakirkjugarði varð eitt af þekktustu myndefnunum í Heimaeyjargosinu 1973. Bogalagað hliðið gnæfði til himins með krossinn efstan og eldspúandi gíg í bakgrunni. Letrið á boganum, Ég lifi og þér munuð lifa, fékk...
Aðalstræti 2
Þegar konungsverslunin í Örfirisey var flutt til Reykjavíkur í kringum 1780 voru mörg húsanna endurbyggð við norðurenda Aðalstrætis, einkum á lóðum Aðalstrætis 2, Vesturgötu 2 og Hafnarstrætis 1-3. Fyrsta húsið í þessari þyrpingu byggði...
Sölvhóll við Arnarhól
Sölvhóll var upphaflega hjáleiga í landi Arnarhóls. Árið 1834 reisti Jón Snorrason hreppsstjóri í Seltjarnarneshreppi ágætis torfbæ í landi Sölvhóls og var búið í bænum í tæpa öld. Verulega þrengdi að bænum þegar Samband íslenskra samvinnufélaga byggði höfuðstöðvar...
Klöpp (Skuggi II)
Tómthúsbýli austan læks Á Skúlagötunni við enda Klapparstígs stóð kotið Klöpp sem Eyjólfur Þorkelsson reisti árið 1838, einnig kallað Skuggi II. Bærinn stóð á klöpp við tanga rétt austan við Arnarhólsjörðina en austan megin við...
Lækurinn
Lækurinn, sem Lækjargata í Reykjavík er kennd við, rann úr norðausturhorni Tjarnarinnar til sjávar. Þótt oftast væri hann vatnslítill og saklaus þá átti hann til að flæða yfir bakka sína og alla leið inn...
Efri-Núpur
Bær í þjóðbraut Efri-Núpur er bær og forn kirkjustaður í Núpsdal inn af Miðfirði í Vestur-Húnavatnssýslu. Efri-Núpur var áður í þjóðbraut milli Húnavatnssýslu og Borgarfjarðar og bærinn því tilvalinn áningarstaður ferðamanna á leið þeirra milli...
Bustarfell í Vopnafirði
Bustarfell (ekki Burstarfell sbr. burst á hússtafni) er eyðibýli og minjasafn í Hofsárdal í Vopnafirði sem stendur undir samnefndu felli. Bæjarnafnið kemur fyrst fram í Sturlungu í tengslum við Þverárbardaga (Þverárfund) 1255 í Eyjafirði þar...
Mjóstræti 3
Sigríður dóttir hjóna í Brekkubæ Á lóð Mjóstrætis 3 í Grjótaþorpi stendur stórt timburhús sem Sigríður Einarsdóttir, kona Eiríks Magnússonar bókavarðar í Cambridge, lét reisa árið 1885 fyrir söfnunarfé erlendis frá og kallaði Vinaminni. ...
Núpsstaður
Núpsstaður er eyðbýli í Skaftárhreppi í Vestur-Skaftafellssýslu. Á jörðinni standa gömul bæjarhús frá því um 1900 sem talin eru mjög dæmigerð fyrir íslenska bæi á síðustu öldum. Talið er að kirkja hafi verið á...
Engillinn í Landakirkjugarði
Engillinn í Landakirkjugarði varð frægt myndefni í Heimaeyjargosinu, 1973, þegar kirkjugarðurinn fylltist af vikri og flest leiði hurfu með krossum, styttum og steinum. Í norðvestur hluta garðsins, skammt frá innganginum, megnaði kolsvart vikurregnið aldrei...
Skólavörðustígur 9
… „í tugthúsið“ er látnir glæpamenn og misgerðarmenn og þeir sem eru fullir, og sumir að óþörfu. Benedikt Gröndal Hegningarhúsið Á lóð nr. 9 við Skólavörðustíg stendur hegningarhúsið, hlaðið steinhús sem byggt var árið...
Herjólfsdalur í Vestmannaeyjum
Herjólfsdalur er dalverpi, umlukið Dalfjalli með Blátindi að vestan og Molda að austan. Dalurinn er nefndur eftir fyrsta landnámsmanninum í Vestmannaeyjum, sem var samkvæmt Landnámabók, bæði Sturlubók og Hauksbók, Herjólfur Bárðarson. Ekki er vitað,...
Stakkagerðistún í Vestmannaeyjum
Túnskiki í hjarta bæjarins Stakkagerðistún er aldagamall túnskiki, miðsvæðis í bænum, umlukinn ýmsum stofnunum og híbýlum bæjarbúa. Túnið ber nafn bæja, Stakkagerðisbæja, sem þarna stóðu um aldir, þar sem láglendi á Heimaey og hálendi...
Ofanleiti í Vestmannaeyjum
Ein af fyrstu kirkjunum, sem reist var í Eyjum, var á Ofanleiti, ofan hrauns suður á Heimaey. Ofanleiti var prestsetur í margar aldir og kirkjustaður um skeið með bænahús og kirkjugarði, en þar sat yfirleitt...
Fiskhellar í Vestmannaeyjum
Þverhnýptur móbergsklettur, sem gnæfir til himins vestur á Heimaey á leið í Herjólfsdal. Fiskhellar eru, eins og nafnið bendir til, hellar eða skorningar inni í berginu, þar sem hraungrýti var staflað upp á syllum...
Sængurkonusteinn í Vestmannaeyjum
Steinn í efri byggðum Vestmannaeyjabæjar, nánar tiltekið í Helgafellshlíðum. Þar mun ræningi í Tyrkjaráninu 1627 hafa komið að konu í barnsnauð, lagt yfir skikkju sína og þyrmt lífi hennar. Þessi saga er einstök af þeim...
Hundraðmannahellir í Vestmannaeyjum
Hundraðmannahellir er vestur á Heimaey, í jaðri núverandi byggðar gegnt Herjólfsdal. Í hellinum munu um 100 manns hafa falið sig fyrir ræningjum í Tyrkjaráninu 1627. Hundur í eigu eins þeirra var á vappi við...
Ræningjatangi í Vestmannaeyjum
Ræningjatangi er við austanverða Brimurð suður á Heimaey. Tanginn ber nafn sitt af ræningjum, sem komu þarna að landi fjarri byggð árið 1627. Landganga þeirra var upphafið að Tyrkjaráninu, harmleik, sem á sér enga...
Barónsstígur 4
Fyrsta steinsteypta húsið í Reykjavík Fyrsta steinsteypta húsið í Reykjavík var fjós undir 50 kýr sem reist var árið 1899 og stendur enn við Barónsstíg 4. Baróninn frá Hvítarvöllum Fjósið byggði dularfullur franskur barón, Charles...
Aðalstræti 16 í Reykjavík
Lóskurðarstofa Innréttinganna og hús landfógeta Hér (miðjuhúsið) stendur eitt af elstu húsunum í Reykjavík og er elsti hluti þess frá árinu 1762. Eins og með svo mörg gömul hús við Aðalstræti þá má rekja...
Aðalstræti 16 (áður 18)
Á horni Aðalstrætis og Túngötu stendur syðsta hús hótels sem byggt var árið 2005. Var húsið byggt í anda húss sem stóð á þessum stað frá 1902 til 1969 og gekk undir nafninu Uppsalir....
Aðalstræti 8 (Fjalakötturinn)
Við Aðalstræti 8 stóð hús sem hafði upphaflega verið byggt í kringum 1790 en hafði verið mikið breytt og stækkað þegar Valgaður Ö. Breiðfjörð verslunarmaður hóf leiklistarstarfsemi í húsinu upp úr 1890. Árið 1906 hófust...
Aðalstræti 12 í Reykjavík
Vettvangur Innréttinganna Fyrir 1764 voru Innréttingarnar með starfsemi í torfhúsum sem m.a. stóðu á lóðinni við Aðalstræti 12. Árið 1764 byggði félagið timburhús á lóðinni undir vefnaðarstofur fyrirtækisins en það hús var rifið...
Aðalstræti 10
Elsta húsið í Kvosinni Aðalstræti 10, einnig þekkt sem Fógetahúsið, er elsta húsið í Reykjavík ef frá er talin Viðeyjarstofa. Það var reist árið 1762 undir bókara Innréttinganna, klæðageymslu og lóskurð en áður hafði...
Litla-Brekka í Reykjavík
Litla-Brekka var torfbær sem stóð við Suðurgötu á Grímsstaðaholti. Bærinn sem var byggður 1918 og rifinn 1980 var einn af síðustu torfbæjunum í Reykjavík, ef ekki sá síðasti. Síðasti íbúinn í Litlu-Brekku var Eðvarð Sigurðsson (1910-1983)...
Arnarholt í Vestmannaeyjum
Athafnamaður og skáld Arnarholt við Vestmannabraut 24 var heimili og vinnustaður Sigurðar Sigurðssonar, sem kenndur var síðan við húsið, en stórar viðbyggingar setja svip sinn á það í dag. Sigurður var fæddur í Kaupmannahöfn 15. september...
Bjarmaland í Hörðudal
Bjarmalandsför Sveins Gunnarssonar 1915 „Neðarlega í sjálfum Hörðudal er bærinn Bjarmaland, sem þó hefur ekki borið það nafn nema tæp hundrað ár. Hér stóð áður bærinn Geitastekkur eða Geitastekkar, en við hann kenndi sig...
Juliushaab, Tanginn í Vestmannaeyjum
Juliushaab á Tanganum Á árabilinu 1846- 1849 byggði danskur kaupmaður, J.P. Birck, íbúðar- og verslunarhús á svokölluðum Tanga vestan við Anesarvik, en hann hafði fengið leyfi til þess að opna þarna verslun eftir að...
Engidalur í Vestmannaeyjum
Í Engidal við Brekastíg 15c hóf Andrés Gestsson (1917-2009), Andrés blindi, búskap ásamt eiginkonu sinni, Sigríði Jónsdóttur. Andrés settist að í Eyjum árið 1939 eftir að hafa komið þangað á vertíðir, þá fyrstu á...
Hlíðarhús í Vestmannaeyjum
Verslunarrekstur Í Hlíðarhúsi bjó Gísli Stefánsson með fjölskyldu sinni, en hann var fæddur 28. ágúst 1842. Gísli var frumkvöðullg að ýmsu í Vestmannaeyjum á seinni hluta 19. aldar. Hann rak eigin verslun frá 1881...
Málmey á Skagafirði
Endalok byggðar Málmey er eyja á Skagafirði, hæst 156 metrar yfir sjávarmáli. Eyjan hefur lengst af verið í byggð en síðustu ábúendur hurfu burt úr eynni þegar íbúðarhús og fjós brunnu til kaldra kola rétt fyrir...
Kirkjustræti 4 í Reykjavík
Við Kirkjustræti 4 stendur rismikið timburhús sem Skúli Thoroddsen (1859-1916) alþingismaður og ritstjóri byggði við Vonarstræti 12 árið 1908. Þar bjó Skúli með konu sinni Theódóru Thoroddsen (1863-1954) skáldkonu og börnum þeirra þar til hann lést...
Stjórnarráðshúsið
Stjórnarráðshúsið var byggt sem fangelsi á árunum 1764-1770 en húsið var eitt af fyrstu steinhúsunum sem dönsk stjórnvöld létu reisa hér á landi á árunum 1753-1796 sem þátt í endurreisn landsins. Húsið var rekið sem fangelsi til...
Pósthússtræti 15
Um 1800 reisti Bjarni Lundberg járnsmiður torfbæ við suðausturhorn núverandi Austurvallar sem kallaður var Smiðsbær eða Smiðshús. Sá bær varð ekki langlífur því í kringum 1820 reisti Símon Hansen kaupmaður einlyft timburhús á lóðinni og...
Aðalstræti 16 (áður 14)
Taustofan Fyrsta húsið sem reis við Aðalstræti 14 við upphaf þéttbýlismyndunar í Reykjavík á 18. öld var Tauvefstofa Innréttinganna, líka kallað Voðvefnaðarstofa. Þar var reist á árunum 1751-1755 en brann árið 1764. Í kjölfarið...
Skólabrú
Skólabrú var steinbogabrú yfir lækinn sem rann úr norðausturhorni Reykjavíkurtjarnar til sjávar. Brúin var byggð árið 1846 í framhaldi af byggingu Lærða skólans og var lengi ein af þremur eða fjórum brúm yfir lækinn sem allar...
Melkot í Reykjavík
Einn af síðustu torfbæjunum Melkot var torfbær sem stóð við Suðurgötu fyrir ofan Ráðherrabústaðinn við Tjarnargötu, upphaflega afbýli frá Melshúsum. Ekki er vitað hvenær bærinn var byggður en hann var einn af síðustu torfbæjunum í Reykjavík....
Amtmannsstígur 1
Gunnlaugsenshús er hluti af Bernhöftstorfu í miðbæ Reykjavíkur og stendur við Amtmannsstíg 1. Stefán Gunnlaugsson, land- og bæjarfógeti, reisti húsið árið 1836 en eftir að Martin Smith kaupmaður eignaðist húsið gekk það undir nafninu Smithshús....
Garðastræti 11 A
Hákot er hús við Garðastræti 11 A í Grjótaþorpi. Hér stóð torfbær sem Þórður Gíslason byggði rétt eftir aldamótin 1800 og kallaði Hákot. Árið 1893 byggðu Guðmundur Ásmundsson og Jón Þórðarson hér samnefnt steinhlaðið...
